कोरोना (कोविड-19) काळात नागपूर शहरातील कोरोना पीडित कुटुंबाच्या अन्नसुरक्षा, सामाजिक असुरक्षिता व समस्या बाबत शासनाच्या भूमिकेचा तुलनात्मक अभ्यास

सुभिराज भिमराव मेश्राम; डॉ. मिलिंद ए

doi:10.36948/ijfmr.2025.v07i05.56475

कोरोना (कोविड-19) काळात नागपूर शहरातील कोरोना पीडित कुटुंबाच्या अन्नसुरक्षा, सामाजिक असुरक्षिता व समस्या बाबत शासनाच्या भूमिकेचा तुलनात्मक अभ्यास

Author(s)	Mr. सुभिराज भिमराव मेश्राम, डॉ. मिलिंद ए
Country	India
Abstract	कोविड-१९ महामारीने जगभरातील समाज, अर्थव्यवस्था आणि आरोग्य व्यवस्थांवर अभूतपूर्व परिणाम केला. नागपूरसारख्या शहरी भागात या संकटाचा परिणाम विशेषतः तीव्रतेने जाणवला, कारण येथे विविध सामाजिक व आर्थिक स्तरांतील लोक एकत्रितपणे राहतात. या अभ्यासात नागपूर शहरातील कोविड-१९ पीडित कुटुंबांची अन्नसुरक्षा, सामाजिक असुरक्षितता आणि त्यांना भेडसावणाऱ्या समस्या यांचा सखोल अभ्यास करण्यात आला असून, विशेषतः विधवा व अनाथ या गटांवर लक्ष केंद्रीत केले गेले आहे. अन्नसुरक्षा म्हणजे पुरेसे, सुरक्षित आणि पौष्टिक अन्न सतत उपलब्ध असणे. महामारीमुळे लॉकडाऊन, बेरोजगारी व उत्पन्नाचे स्रोत कमी झाल्यामुळे अनेक कुटुंबांची अन्नसुरक्षा धोक्यात आली. विधवा महिलांना स्थिर आर्थिक स्रोतांचा अभाव आणि सामाजिक आधारभावाच्या कमतरतेमुळे दैनंदिन गरजा भागवणे कठीण झाले. अनाथ मुलांच्या संख्येतही लक्षणीय वाढ झाली, ज्यामुळे शिक्षण, पोषण आणि आरोग्य सुविधा यांच्या गंभीर समस्या उद्भवल्या. संशोधनात प्रामुख्याने द्वितीयक माहितीचा वापर करण्यात आला आहे. सरकारी अहवाल, स्वयंसेवी संस्थांचे दस्तऐवज, शैक्षणिक साहित्य व सांख्यिकी आकडेवारी यांच्या आधारे तुलनात्मक विश्लेषण केले गेले. यातून असे निष्पन्न झाले की अन्नधान्याचा तुटवडा, पोषणअभाव, बेरोजगारी आणि आरोग्य सेवांचा अभाव हे प्रमुख प्रश्न होते. सरकारच्या Pradhan Mantri Garib Kalyan Anna Yojana, Widow Pension Scheme व Orphan Support Program सारख्या योजनांनी काही प्रमाणात मदत केली, परंतु अंमलबजावणीतील विसंगतीमुळे अनेक पात्र लाभार्थी वंचित राहिले. अभ्यासातून हे अधोरेखित झाले की अल्पकालीन मदतीबरोबरच दीर्घकालीन व शाश्वत उपाययोजना आवश्यक आहेत. विशेष कल्याण निधी, रोजगारक्षम कौशल्यविकास, डिजिटल शिक्षण सुविधा, पोषण व आरोग्य सुधारणा आणि सामुदायिक आधारव्यवस्था या भविष्यातील धोरणांसाठी महत्त्वाच्या ठरतात. एकूणच, हा अभ्यास धोरणकर्ते, NGO आणि सामाजिक संस्थांसाठी मार्गदर्शक ठरून नागपूरसारख्या शहरी भागातील दुर्बल गटांच्या जीवनमान सुधारण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतो.
Keywords	अन्नसुरक्षा, सामाजिक असुरक्षितता, कोविड-१९, विधवा, अनाथ, धोरणात्मक शिफारसी
Published In	Volume 7, Issue 5, September-October 2025
Published On	2025-09-25
DOI	https://doi.org/10.36948/ijfmr.2025.v07i05.56475

View / Download PDF File

E-ISSN 2582-2160

doi

CrossRef DOI is assigned to each research paper published in our journal.

IJFMR DOI prefix is
10.36948/ijfmr

Downloads

Research Paper Format Copyright Permission Form and Undertaking Form Cover Page Vol 8 Isu 2 Cover Page Vol 8 Isu 1 Cover Page Vol 7 Isu 6

All research papers published on this website are licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License, and all rights belong to their respective authors/researchers.

CC-BY-SA

About IJFMR Fees & Payment Current Issue Publication Archive	Submit Research Paper Track Submission Status Publication Guidelines Publication Ethics Peer Review & Plagiarism	Join as a Reviewer Editors & Reviewers Reviewer Referral Program Get Reviewer Membership Certi.	Website/Journal Policies Usage Policy Content Policies Privacy Policy

Contact Us		+91-9687-828-838	editor@ijfmr.com

International Journal For Multidisciplinary Research

A Widely Indexed Open Access Peer Reviewed Multidisciplinary Bi-monthly Scholarly International Journal

Share this