राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांचा साहित्यविचार

Vijay Hariram Raiwatkar

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांचा साहित्यविचार

Author(s)	Dr. Vijay Hariram Raiwatkar
Country	India
Abstract	राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज हे महाराष्ट्रातील संतपरंपरेतील एक प्रभावी संतकवी, समाजसुधारक आहेत. त्यांच्या साहित्याचा मुख्य उद्देश समाजजागृती, नैतिक मूल्यांची स्थापना आणि राष्ट्रनिर्मिती हा होता. त्यांचे साहित्य केवळ आध्यात्मिक चिंतनापुरते मर्यादित राहिले नाही; तर ते सामाजिक परिवर्तनाचे प्रमुख साधन बनले. त्यांनी त्यांच्या अभंगांतून समाजाला मानवविकासाची परिवर्तनशील अशी दृष्टी प्रदान केली आहे. त्यांनी विपुल लेखन केले. त्यात भजन, ओव्या, पोवाडे, श्लोक, आरत्या, त्यांची भाषणे अशा विविधप्रकारच्या साहित्याचा समावेश आहे. त्यांच्या साहित्यलेखनाची साहित्यविचारदृष्ट्या चिकित्सा केली असता त्यांची कलाविषयक आणि साहित्यविषयक असणारी भूमिका लक्षात येते. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांच्या लेखनातील साहित्यविचाराचा परामर्श घेता असे लक्षात येते की, साहित्य हे भक्तिसाहित्यापुरते मर्यादित असता कामा नये. साहित्याने सामाजिक, राष्ट्रीय आणि नैतिक पुनरुत्थानाच्या विचारांची दिशा प्रदान करावी, अशी त्यांची प्रमुख भूमिका आहे. ही त्यांची भूमिका साहित्याच्या निर्मिती आणि प्रयोजनामागेदेखील आहे. त्यांच्या साहित्यविचारात आध्यात्मिक साधना आणि व्यावहारिक जीवन यांचा सुंदर संगम दिसतो. साहित्यनिर्मितीतून समाजहीत साधले जावे. साहित्यातून मानवी मूल्ये प्रस्तुत होतील अशा आशयाचे लेखन व्हावे, असे राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज स्पष्ट करतात. साहित्य हे समाजात परिवर्तन घडवून आणण्याचे माध्यम व्हावे. कलाकाराने त्याच्या कलेद्वारे समाजजागृती व प्रबोधनाचे कार्य करावे, हे त्यांच्या साहित्यविचाराचे प्रमुख सूत्र राहिले आहे.
Keywords	संत, साहित्य, समाज, कला, प्रबोधन, विदर्भ
Field	Arts
Published In	Volume 8, Issue 1, January-February 2026
Published On	2026-02-27

View / Download PDF File

E-ISSN 2582-2160

doi

CrossRef DOI is assigned to each research paper published in our journal.

IJFMR DOI prefix is
10.36948/ijfmr

Downloads

Research Paper Format Copyright Permission Form and Undertaking Form Cover Page Vol 8 Isu 2 Cover Page Vol 8 Isu 1 Cover Page Vol 7 Isu 6

All research papers published on this website are licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License, and all rights belong to their respective authors/researchers.

CC-BY-SA

About IJFMR Fees & Payment Current Issue Publication Archive	Submit Research Paper Track Submission Status Publication Guidelines Publication Ethics Peer Review & Plagiarism	Join as a Reviewer Editors & Reviewers Reviewer Referral Program Get Reviewer Membership Certi.	Website/Journal Policies Usage Policy Content Policies Privacy Policy

Contact Us		+91-9687-828-838	editor@ijfmr.com

International Journal For Multidisciplinary Research

A Widely Indexed Open Access Peer Reviewed Multidisciplinary Bi-monthly Scholarly International Journal

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांचा साहित्यविचार

Share this