संत साहित्यामधील विठ्ठलभक्तीचे स्वरूप आणि सांस्कृतिक महत्त्व

श्री. मठपती मल्लय्या सिद्धय्या; डॉ. दत्ता बारबोले

doi:10.36948/ijfmr.2026.v08i05.90509

संत साहित्यामधील विठ्ठलभक्तीचे स्वरूप आणि सांस्कृतिक महत्त्व

Author(s)	श्री. मठपती मल्लय्या सिद्धय्या, डॉ. दत्ता बारबोले
Country	India
Abstract	या लेखात संत साहित्यामधील विठ्ठलभक्तीचे धार्मिक, भावनिक आणि सांस्कृतिक स्वरूप निवडक दुय्यम स्रोतांच्या आधारे तपासले आहे. तुकारामांच्या गाथेतील एका लघु पाठदृष्टान्तासह नामदेव, जनाबाई, चोखामेळा आणि ज्ञानेश्वरीविषयक विश्वकोशीय नोंदी वापरल्या आहेत. रा. चिं. ढेरे यांच्या संशोधनग्रंथाच्या उपलब्ध सारांशांमधून देवताविषयक समन्वयाचा संदर्भ घेतला आहे. विश्लेषणात सगुण उपासना, माऊलीचे नाते, नामस्मरण, श्रमजीवन आणि सामाजिक प्रतिष्ठा या विषयांचा विचार केला आहे. विठ्ठलभक्ती देवाच्या प्रतिमेला भावनिक जवळीक देते आणि मराठी भाषेत वैयक्तिक अनुभव व सामूहिक स्मृती यांना जोडते, असा लेखाचा मुख्य निष्कर्ष आहे. अभंगाचे गायन आणि पुनर्वाचन यांमुळे साहित्य सांस्कृतिक व्यवहारात सक्रिय राहते. तथापि भक्तीतील समान आध्यात्मिक पात्रतेवरून सामाजिक विषमता संपल्याचे सिद्ध होत नाही. देवता, काव्य आणि सार्वजनिक आचरण यांचा परस्परसंबंध समजणे हे या परंपरेच्या सांस्कृतिक महत्त्वाचे मूल्यमापन करण्यासाठी आवश्यक आहे.
Keywords	विठ्ठलभक्ती; संत साहित्य; अभंग; माऊली; मराठी संस्कृती; सामाजिक प्रतिष्ठा.
Published In	Volume 8, Issue 5, September-October 2026
Published On	2026-10-22
DOI	https://doi.org/10.36948/ijfmr.2026.v08i05.90509

View / Download PDF File

About IJFMR Fees & Payment Current Issue Publication Archive	Submit Research Paper Track Submission Status Publication Guidelines Publication Ethics Peer Review & Plagiarism	Join as a Reviewer Editors & Reviewers Reviewer Referral Program Get Reviewer Membership Certi.	Website/Journal Policies Usage Policy Content Policies Privacy Policy

Contact Us		+91-9687-828-838	editor@ijfmr.com

International Journal For Multidisciplinary Research

A Widely Indexed Open Access Peer Reviewed Multidisciplinary Bi-monthly Scholarly International Journal

संत साहित्यामधील विठ्ठलभक्तीचे स्वरूप आणि सांस्कृतिक महत्त्व

Share this