शासकीय योजनेतून महिला शेतमजुरांचे सक्षमीकरण

PRANALI JAGDISH SHENDE; PRITI P PATIL

doi:10.36948/ijfmr.2026.v08i01.66283

शासकीय योजनेतून महिला शेतमजुरांचे सक्षमीकरण

Author(s)	Ms. PRANALI JAGDISH SHENDE, Dr. PRITI P PATIL
Country	India
Abstract	भारतीय अर्थव्यवस्थेचा ‘कणा’ म्हणून कृषी (शेती) क्षेत्राकडे बघितले जाते आणि याच कृषी क्षेत्रातील अतिशय महत्त्वाचा घटक म्हणजेच ‘शेतमजूर’ हा होय. ‘शेती, शेतकरी आणि शेतमजूर’ या तीनही घटकाचा फार जवळचा संबंध आहे कारण हे तीनही घटक एकमेकांना परस्परपूरक आहे. शेती उत्पादनात ‘महिला शेतमजुरांचा’ फार मोलाचा वाटा आहे. भारतीय अर्थव्यवस्थेचा विचार करता असंघटित क्षेत्रात काम करणाऱ्या लोकांची संख्या मोठ्या प्रमाणात आहे. अशाच एका घटकातील म्हणजेच कृषी क्षेत्रातील अतिशय महत्त्वाचा घटक म्हणून ‘महिला शेतमजूर’ यांचा समावेश होतो. शेतातील बरीचशी कामे जसे नांगरणे, कुळपणे, पेरणी करणे, कापणे, पिकांना खाते देणे अशी विविध कामे महिला शेतमजूर करताना दिसतात. आजही बऱ्याचशा महिला कौटुंबिक जबाबदारी सांभाळून शेतावर कामाला जाताना दिसतात. सामाजिक आर्थिक अशा अनेक अडचणींना त्यांना सामोरे जावे लागते. या समस्यांमध्ये कमी मजुरी (वेतन), कामाची अनिश्चितता, शिक्षणाचा अभाव, कर्जबाजारीपणा तसेच पिळून यांचा समावेश होतो. अशा विविध समस्येच्या निराकरणासाठी महिलांना सामाजिक, आर्थिक, शैक्षणिक, राजकीय दृष्ट्या सक्षम बनविणे गरजेचे आहे. त्यासाठी शासनाने विविध योजना अमलात आणून महिला सक्षमीकरणासाठी सुरुवात केली. बचत गट, उज्वला योजना, मनोधैर्य योजना, माझी लाडकी बहिणी इत्यादी सारख्या विविध योजनांमार्फत महिलांच्चे सक्षमीकरण करण्यात येत आहे. महिला शेतमजूरांच्या विविध समस्या जाणून घेणे व शासनाच्या विविध योजनांचा आढावा घेण्याच्या अनुषंगाने प्रस्तुत शोधनिबंध, ‘शासकीय योजनेतून महिला शेतमजुरांची सक्षमीकरण’ यावर लिखाण करण्यात आलेले आहे.
Keywords	महिला शेतमजूर, समस्या, सक्षमीकरण, उपाययोजना, शासकीय योजना
Field	Sociology
Published In	Volume 8, Issue 1, January-February 2026
Published On	2026-01-11
DOI	https://doi.org/10.36948/ijfmr.2026.v08i01.66283

View / Download PDF File

E-ISSN 2582-2160

doi

CrossRef DOI is assigned to each research paper published in our journal.

IJFMR DOI prefix is
10.36948/ijfmr

Downloads

Research Paper Format Copyright Permission Form and Undertaking Form Cover Page Vol 8 Isu 3 Cover Page Vol 8 Isu 2 Cover Page Vol 8 Isu 2

All research papers published on this website are licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License, and all rights belong to their respective authors/researchers.

CC-BY-SA

About IJFMR Fees & Payment Current Issue Publication Archive	Submit Research Paper Track Submission Status Publication Guidelines Publication Ethics Peer Review & Plagiarism	Join as a Reviewer Editors & Reviewers Reviewer Referral Program Get Reviewer Membership Certi.	Website/Journal Policies Usage Policy Content Policies Privacy Policy

Contact Us		+91-9687-828-838	editor@ijfmr.com

International Journal For Multidisciplinary Research

A Widely Indexed Open Access Peer Reviewed Multidisciplinary Bi-monthly Scholarly International Journal

शासकीय योजनेतून महिला शेतमजुरांचे सक्षमीकरण

Share this